CZYM JEST AGRESJA I JAK SOBIE Z NIĄ RADZIĆ
W dzisiejszym świecie stykamy się z problemem agresji na wszystkich etapach edukacyjnych, również w przedszkolu. Przedszkole, w swojej wychowawczej roli, stara się pomóc dziecku, które przejawia zachowania agresywne, poszukać przyczyn takich zachowań oraz strategii przeciwdziałania agresji. Okres przedszkolny to czas, w którym dziecko nabywa mnóstwo nowych umiejętności z zakresu rozwoju społeczno-emocjonalnego. Żeby adekwatnie zareagować na zachowania agresywne, musimy poznać ich przyczynę i zaplanować strategię radzenia sobie z nimi.
Czym jest agresja?
W literaturze można odnaleźć różne definicje agresji. Definicja agresji, która może być punktem wyjścia do rozważań na temat przemocy w przedszkolu, będzie odnosiła się do zachowań, które wyrządzają krzywdę innym osobom. Najczęściej spotykamy się z agresją instrumentalną, kiedy np. dziecko uderzy inne dziecko, bo chce bawić się zabawką, którą ono akurat trzyma. Agresja wroga zdarza się w przedszkolu zdecydowanie rzadziej. Polega najczęściej na naśladowaniu agresywnych zachowań zaczerpniętych z telewizji czy gier komputerowych. Istnieje również agresja psychiczna, a więc m.in. odrzucenie, wrogie uwagi, obelgi, zaczepki, poniżające i obrażające gesty, miny.
Przyczyny zachowań agresywnych u dzieci w wieku przedszkolnym.
Zachowania agresywne u dzieci mogą mieć różnorodne przyczyny, które często są złożone i zależne od wielu czynników. Oto niektóre z najważniejszych przyczyn:
- Biologiczne uwarunkowania – niektóre dzieci mogą mieć genetyczne predyspozycje do agresji. Różnice w poziomach neuroprzekaźników, takich jak serotonina i dopamina, mogą wpływać na temperament dziecka.
- Wpływ środowiska – dzieci, które dorastają w środowisku, gdzie przemoc jest powszechna (np. w rodzinach z problemami przemocowymi lub w zorganizowanej przestępczości), mogą naśladować takie zachowania. Długotrwały stres i niepewność sytuacji życiowej mogą także prowadzić do frustracji i agresji.
- Modelowanie zachowań – dzieci uczą się przez naśladowanie. Jeśli w otoczeniu dziecka rodzice lub rówieśnicy stosują agresję jako sposób rozwiązywania konfliktów, dziecko może przyjąć taki sposób postępowania.
- Problemy emocjonalne – dzieci, które mają trudności z regulowaniem emocji, mogą wyrażać frustrację lub złość poprzez agresję. Niekiedy może to być spowodowane lękiem, depresją lub zaburzeniami uwagi.
- Oczekiwania społeczne i normy – w niektórych grupach społecznych lub kulturach, agresywne zachowania mogą być akceptowane lub nawet nagradzane, co wpływa na postrzeganie agresji przez dzieci jako akceptowalnego sposobu na wyrażanie siebie.
- Brak umiejętności społecznych – dzieci, które nie rozwijają skutecznych umiejętności komunikacyjnych i rozwiązywania konfliktów, mogą sięgać po agresję jako sposób na radzenie sobie z trudnymi sytuacjami.
- Trudności w nauce i frustracja – dzieci z problemami w nauce mogą doświadczać frustracji, co może prowadzić do agresywnych zachowań, zarówno w stosunku do siebie, jak i innych.
- Wiek i etapy rozwoju – zachowania agresywne mogą być bardziej powszechne w pewnych etapach rozwoju, zwłaszcza u małych dzieci, które jeszcze nie nauczyły się możliwych alternatyw dla wyrażania swoich emocji.
Zrozumienie tych przyczyn jest kluczowe dla rodziców, nauczycieli oraz specjalistów pracujących z dziećmi w celu lepszego wspierania ich w nauce konstruktywnych sposobów wyrażania emocji i rozwiązywania konfliktów. Właściwe podejście, takie jak terapia, coaching społeczny czy wsparcie ze strony dorosłych, mogą pomóc dzieciom w radzeniu sobie z agresywnymi impulsami.
Sposoby radzenia sobie z agresją w grupie przedszkolnej.
Radzenie sobie z agresją w grupie przedszkolnej jest kluczowym elementem zapewnienia dzieciom bezpiecznego i wspierającego środowiska. Oto kilka skutecznych sposobów, które mogą pomóc w zarządzaniu agresją w takim kontekście:
- Wczesna interwencja – odkrywanie sygnałów agresji zanim przekształcą się w poważniejsze incydenty. Nauczyciele i opiekunowie powinni być czujni na wszelkie oznaki napięcia między dziećmi.
- Tworzenie zasad grupowych – ustalenie jasnych, zrozumiałych zasad dotyczących zachowania w grupie. Ważne jest, aby dzieci miały świadomość konsekwencji swoich działań.
- Edukacja emocjonalna – kształcenie dzieci w zakresie rozpoznawania i wyrażania emocji. Używanie zabaw czy gier, które pomagają dzieciom zrozumieć, co to są emocje i jak je wyrażać w sposób konstruktywny.
- Modelowanie pozytywnych zachowań – nauczyciele i opiekunowie powinni być wzorem do naśladowania, pokazując, jak radzić sobie z frustracją i złością w zdrowy sposób.
- Techniki rozwiązywania konfliktów – nauka dzieci technik rozwiązywania sporów, takich jak negocjacja, kompromis czy prośba o pomoc dorosłego. Umożliwia to dzieciom samodzielne rozwiązywanie problemów.
- Interwencja w momencie incydentu – jeśli agresja już wystąpiła, ważne jest, aby spokojnie, ale stanowczo interweniować. Oddzielić dzieci, które się kłócą, i zapewnić im czas na uspokojenie się.
- Indywidualne podejście – zrozumienie, że każde dziecko jest inne i może potrzebować indywidualnego wsparcia. Możliwe, że niektóre dzieci doświadczają trudności emocjonalnych i wymagają dodatkowej uwagi ze strony dorosłych.
- Zajęcia integracyjne – organizowanie aktywności, które promują współpracę i empatię, takie jak wspólne zabawy, projekty artystyczne czy gry zespołowe.
- Wsparcie rodziców – rodzice powinni być zaangażowani w proces wychowawczy. Warto organizować spotkania, na których omawiane będą problemy związane z agresją oraz sposoby jej ograniczania.
- Obserwacja i analiza – regularne monitorowanie zachowań dzieci i analizowanie sytuacji, które prowadzą do agresji, aby lepiej zrozumieć jej przyczyny i móc im zapobiegać w przyszłości.
Ważne jest, aby wszelkie działania były prowadzone w atmosferze akceptacji i wsparcia, co pozwoli dzieciom czuć się bezpiecznie i zrozumieć, że agresja nie jest akceptowalnym sposobem wyrażania emocji.
Jak udzielić wsparcia rodzicom dzieci agresywnych?
Wsparcie rodzicom dzieci z problemami agresji jest niezwykle ważne i wymaga podejścia z empatią oraz zrozumieniem. Oto kilka strategii, które mogą być pomocne:
- Słuchanie i empatia – umożliwienie rodzicom wyrażenia swoich uczuć i obaw jest kluczowe. Słuchaj ich bez osądzania, okazując zrozumienie dla trudnej sytuacji.
- Edukacja na temat agresji – pomoc rodzicom w zrozumieniu, że agresja może być formą komunikacji emocjonalnej, stresu lub niepewności dziecka. Umożliwienie poznania przyczyn agresji może pomóc w znalezieniu odpowiednich sposobów radzenia sobie.
- Zachęcanie do współpracy z nauczycielami – współpraca z nauczycielami i specjalistami w szkole może być bardzo pomocna. Wspólne monitorowanie zachowania dziecka oraz strategii interwencyjnych może przynieść lepsze efekty.
- Zarządzanie emocjami – uczenie rodziców, jak radzić sobie ze swoimi emocjami w trudnych chwilach, może pomóc w stworzeniu spokojniejszego środowiska w domu.
- Komunikacja – podpowiedzi odnośnie do skutecznej komunikacji z dzieckiem mogą być bardzo pomocne. Uczenie ich, jak wyrażać emocje w spokojny sposób oraz jak uczyć dziecko nazywania swoich emocji.
- Ustalanie granic – rodzice powinni wiedzieć, jak ustalać jasne zasady i granice dotyczące zachowania, a także konsekwencje przekraczania tych granic.
- Wspieranie umiejętności społecznych – sugestie dotyczące zajęć, które mogą pomóc dziecku rozwijać umiejętności społeczne i radzenie sobie z konfliktami, mogą być cenne. Zajęcia grupowe, terapie artystyczne czy sport mogą promować pozytywne zachowania.
- Szukając profesjonalnej pomocy – czasem konieczne może być zaangażowanie psychologa, terapeuty lub innego specjalisty, który pomoże zarówno dziecku, jak i rodzicom w radzeniu sobie z sytuacją.
- Dbanie o siebie – rodzice powinni być zachęcani do dbania o własne emocje i zdrowie psychiczne. Wsparcie ze strony przyjaciół, rodziny czy grup wsparcia może być pomocne.
- Bądź wzorem do naśladowania – samodzielne modelowanie pozytywnych zachowań przez rodziców może być dla dzieci inspirujące. Dzieci uczą się przez obserwację, więc ważne jest, aby rodzice sami stosowali zdrowe strategie radzenia sobie z frustracją i konfliktami.
Każde dziecko jest inne, więc dostosowanie podejścia do indywidualnych potrzeb i sytuacji jest kluczowe.
Co może zrobić rodzic, kiedy wychowawca komunikuje, że dziecko było agresywne?
- Po pierwsze – nie szukajmy winnych. Celem rodzica nie może być „ukaranie dziecka za złe zachowanie”, tylko poznanie dynamiki tego zachowania i zapobieganie jego wystąpieniu w przyszłości. Warto zapoznać się z rozdziałami dotyczącymi niedopuszczania do trudnych zachowań oraz ustalania zasad i konsekwencji z książki Artura Kołakowskiego i Agnieszki Pisuli „Sposób na trudne dziecko”.
- Warto dowiedzieć się o kontekst całego zdarzenia oraz na czym polegała agresja dziecka. Zapytać się nauczyciela o to, jak zareagował w danej sytuacji i jaki efekt to przyniosło. Zapytać nauczyciela, jakie były jego zdaniem powody takiego zachowania dziecka.
- Wskazane jest także przyjrzenie się reakcjom dziecka w środowisku domowym. Może w domu także bywa agresywne? Może stosuje niewłaściwe strategie działania i ma na to przyzwolenie? Dorośli często przymykają oko na niewłaściwe zachowania dzieci; zachowania te z kolei nie umkną uwadze rówieśników i w środowisku przedszkolnym mogą stanowić powód konfliktu. Przykładem może być zmienianie przez dziecko zasad podczas zabawy z rodzicem lub oszukiwanie podczas gry (dziecko chce wygrać), które w kontakcie z rówieśnikami nie tylko szybko zostaną wychwycone, ale najprawdopodobniej doprowadzą do kłótni.
- Rodzic powinien także przyjrzeć się sobie, swoim reakcjom oraz zachowaniu innych domowników. Może dziecko bierze z kogoś przykład? Może przywykło do pewnych zachowań (np. przeklinania) i są one dla niego normą?
- Z dziećmi trzeba rozmawiać. Pytać o przedszkole, o kolegów i koleżanki, o radości i smutki, każdego dnia powinniśmy mieć czas na rozmowy z naszymi dziećmi. Dzieciom trzeba także czytać książki i rozmawiać o ich treści.
- Warto oglądać bajki razem z dziećmi i także rozmawiać o tym, co zobaczyliście. Powinno się zwracać uwagę na to, co dzieci oglądają. Nie włączać w ich obecności programów przeznaczonych dla starszych.
W przypadku zachowań agresywnych ważne jest natychmiastowe reagowanie. Aby utrwalić pożądane społecznie sposoby reagowania wprowadzane przez wychowawców podczas zajęć; aby wygasić zachowania nieadekwatne i zaopatrzyć dziecko w trwałe zasoby ułatwiające mu funkcjonowanie w społeczeństwie, konieczna jest współpraca przedszkola z rodzicami. Radzenie sobie z agresją w grupie przedszkolnej wymaga skoordynowanych działań nauczycieli, rodziców i specjalistów. Kluczowe jest stworzenie atmosfery akceptacji, wdrażanie programów edukacyjnych oraz rozwijanie umiejętności interpersonalnych dzieci. Dzięki tym działaniom możliwe jest zminimalizowanie sytuacji agresywnych oraz promowanie zdrowych interakcji wśród najmłodszych.
Literatura
- Haug-Schnabel G., „Agresja w przedszkolu”, Wydawnictwo Jedność, Kielce 2001
- Kołakowski A., Pisula A., „Sposób na trudne dziecko”, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2011
- Certyfikowane szkolenie „Jak radzić sobie z agresją wśród uczniów? – trening zastępowania agresji”
Opracowała
Kinga Januszek
,,Bezpieczne dzieci w sieci „
* Rozmawiaj z dzieckiem o tym, czego nie może robić w Internecie:
– poproś, aby nie rozmawiało i nie umawiało się z nieznajomymi osobami. Ważne, aby wiedziało, że nigdy nie ma pewności , kto jest „ po drugiej stronie”;
– poproś też, aby nie udostępniało nigdzie i nikomu swoich danych osobowych, takich jak: imię, nazwisko, adres zamieszkania, numer telefonu, adres szkoły, czy innych miejsc, w których się znajduje lub planuje przebywać.
* Pamiętaj, aby podczas korzystania z sieci stosować zasadę ograniczonego zaufania. Wytłumacz dziecku, jak ważne jest informowanie rodziców o tym co robi w Internecie.
Czy wiesz, jakie zagrożenia mogą czyhać w Internecie na Twoje dziecko?
Jest wiele i trzeba im zapobiegać. Poniżej jest lista działań, dzięki którym zadbasz o bezpieczeństwo swojej pociechy.
1.Na urządzeniach, z których korzysta twoje dziecko zainstaluj blokadę rodzicielską. Uniemożliwi mu to wejście na niebezpieczne strony w Internecie;
2.Miej na oku, co ogląda Twoje dziecko, np. na twoim telefonie.
3.Poświęcaj mu więcej czasu, wspólne zabawy czy czytanie książek pozwoli dziecku na zabawy i nie będzie ciągle chciało siedzieć z nosem w Internecie.
*Jeśli Twoje dziecko posiada profil w mediach społecznościowych, zadbaj o to, aby mieć do niego dostęp. Uwrażliw je na to, aby nie udostępniało zbyt wielu informacji na swój temat oraz prywatnych zdjęć.
* Zadbaj o aktywne programy antywirusowe. Ustrzeż swoje dziecko przed klikaniem w linki z niewiadomego pochodzenia.
Możesz zrobić tyle i Aż tyle, aby uchronić swoje dziecko przed zagrożeniami, jakie niesie Internet.
opracował :zespół do spraw edukacji i wychowania
Starsze rodzeństwo zazwyczaj cierpi na syndrom „zdetronizowanego księcia”. Przestaje być w centrum uwagi; rodzice i dziadkowie nie rozpieszczają go już jak dawniej, przytulając i głaszcząc, bo większość czasu poświęcają nowo narodzonemu dziecku. Ta zmiana może doprowadzić do powstania drobnych zaburzeń emocjonalnych starszego dziecka a nawet problemów z kontrolowaniem mięśni zwierających, z autonomią, z jedzeniem… W ten sposób dziecko „upomina się” o swoje i usiłuje zwrócić na siebie naszą uwagę. Nie powinniśmy się tym zbytnio przejmować, bo to przejściowy stan; z czasem wszystko wróci do normy.
Robię się zazdrosny
Mówiąc o zazdrości, mamy na myśli naturalne uczucie, jakiego doznają wszystkie dzieci w stosunku do swojego rodzeństwa lub rówieśników, domagając się zwrotu swojego miejsca, bo czują się zepchnięte.
Zazdrość zawsze jest obecna, choć w różnym nasileniu. To normalne, że dziecko, które przez jakiś czas mogło liczyć na bezwzględną uwagę swoich rodziców i których miało na wyłączność, odczuwa swojego rod\aju „ból” z chwilą, kiedy rodzi się jego brat i odkrywa, że teraz musi się z nim dzielić całą uwagą, którą dotychczas kierowano WYŁĄCZNIE na NIEGO. I nie jest już jedyną osobą, o którą jego bliscy się troszczą.
Starasz się przygotować swojego synka na narodziny nowego dziecka, ale kiedy nadchodzi ten moment,dziecko i tak czuje się zaskoczone i najzwyczajniej w świecie „wybucha”, bo nowy braciszek zawładnął całym czasem „jego” rodziców. A na dodatek słyszy, że o braciszka trzeba się troszczyć i rozpieszczać go, bo jest malutki. Zatem dziecko zaczyna się zastanawiać czy ono nie powinno stać się małe i przestać rosnąć, po to, aby traktowano je jak kiedyś. Minie trochę czasu zanim starszy brat dostrzeże zalety posiadania młodszego rodzeństwa. Na początku będzie widział tylko to, co stracił.
Dlaczego muszę się dzielić moimi rodzicami?
To, że trzeba się dzielić uwagą rodziców, nie odnosi się wyłącznie do pierworodnego, choć to on z początku cierpi najbardziej. Starszy brat był przez pewien czas pierwszym i jedynym dzieckiem. I to w nim jego rodzice i dziadkowie pokładali swoje nadzieje i oczekiwania. Zatem czuje, że ciąży na nim poczucie odpowiedzialności i odczuwa swego rodzaju wyższość w każdym swoim działaniu. Niekiedy nawet jest ona przesadna. Jego młodszy brat, chociaż na początku korzysta z wielu przywilejów, zawsze pozostanie jednak tym najmłodszym i nie wolno mu będzie robić pewnych rzeczy, zarezerwowanych dla jego starszego brata. Stąd ponownie pojawi się zazdrość, tym razem u najmłodszego w rodzinie.
Zazdrość pomiędzy rodzeństwem wywołują sytuacje konfliktowe, które niekiedy pomagają dzieciom rozwiązywać problemy, z jakimi nieco później spotkają się w kontaktach z rówieśnikami lub z innymi grupami społecznymi, do których będą przynależeć. Jest to proces przejściowy, proces nauki do momentu, aż maluch odnajdzie swoje miejsce tak pod względem fizycznym, jak i emocjonalnym.
Właściwe i niewłaściwe zachowania rodziców
| NIE | TAK |
| * Ciągłe proszenie starszego brata, aby ustępować młodszemu i przesadne oczekiwanie, że będzie zaspokajał jego potrzeby i pragnienia.
* Dramatyzowanie, gdy starszy brat jest zazdrosny i przywiązywanie do tego większej wagi niż wymaga tego sytuacja a także wyolbrzymianie jej wymiarów. * Porównywanie rodzeństwa i wzbudzanie rywalizacji pomiędzy nimi, poprzez wypowiadanie nieodpowiednich uwag, odnoszących się do stylu bycia dzieci lub ich zachowań. * Gniewanie się i okazywanie nieprzejednanej postawy wobec regresu w rozwoju starszego brata. *Komentowanie innym dorosłym, w obecności starszego syna, jego trudności adaptacyjnych, spowodowanych zazdrością o młodsze rodzeństwo. * Pouczanie dziecka bez możliwości dania mu szansy na wyrażenie swojego samopoczucia, co sprzyja nerwowości i wywołuje agresję. |
* Mobilizowanie starszego brata, aby razem z wami opiekował się młodszym rodzeństwem, nie narzucając mu niczego, lecz proponując.
* Uznanie zadrości za naturalne uczucie,wspieranie dziecka i okazywanie zrozumienia dla jego emocji * Bycie tolerancyjnym w obliczu regresji rozwojowej, do jakiej może dojść; jest ona stanem przejściowym. * Serdeczne rozmowy ze starszym dzieckiem przezywającym trudne chwile; z upływem czasu spodoba mu się, że ma młodszego braciszka, z którym może się bawić. * Okazywanie dziecku miłości: pozwól niech mówi do ciebie i prowadzi z tobą dialog tyle czasu, ile tego potrzebuje. *Zwracanie uwagi na różne osiągnięcia dzieci; chwalenie ich. |
Opracował Zespół ds. promocji
DZIECI I ICH LĘKI
Lęki są u dzieci normalnym uczuciem; są atawistyczne. Zwykle pojawiają się okresowo pomiędzy 3 – 6 r.ż. t.j na etapie, w którym maluchy nie odróżniają rzeczywistości od fikcji. Pod wpływem bajek, filmów, opowieści, postaci i negatywnych doświadczeń, wyobrażają sobie różne sytuacje, niekiedy nawet zupełnie fantastyczne, które mogą wzbudzać w nich lęk. Na to trzeba reagować, by zapewnić dzieciom spokój i poczucie bezpieczeństwa, otaczając je miłością, okazując cierpliwość i zrozumienie. Niektóre lęki są szkodliwe: zastraszają, trapią (ciemność, hałasy, agresja). Inne mają charakter „edukacyjny”: zapobiegają wypadkom, wzmagają czujność (przechodzenie przez ulicę, ogień, upadki, zwierzęta, obce osoby).W ten sposób składają się na proces nauki. Gdy dziecko dorasta i zdobywa doświadczenie, zjawiska te ulegają modyfikacji. W przezwyciężaniu lęków, niezwykle ważną role odgrywa osobowość i dojrzałość. Aby móc wspierać maluchy w tych krytycznych chwilach, najpierw musimy poznać dręczące ich lęki. Możemy pomóc je przezwyciężyć, opowiadając jak my sami uporaliśmy się z własnymi lękami. W towarzystwie łatwiej jest znosić lęki i przezwyciężać je. Samotne borykanie się z nimi jest przykre. Nigdy nie należy zawstydzać dziecka z powodu odczuwanego lęku; raczej należy je utwierdzać w postępach i wysiłkach zmierzających do jego pokonania. W przeciwnym razie, maluch będzie się zachowywać z jeszcze większą rezerwą i nie zwróci się do nas o pomoc. Dziecięce lęki nie są powodem do zbytniego zamartwiania się, lecz jeśli zakłócą normalny rozwój dziecka lub urosną do niebotycznych rozmiarów (panika), wówczas konieczna staje się pomoc psychologa.
Co robić?
– NIE strasz dziecka
– NIE wyśmiewaj go
– NIE przesadzaj
– NIE upokarzaj go
– NIE ignoruj go
– NIE dawaj mu do zrozumienia, że go nie doceniasz
– NIE karz go
– NIE zaszczepiaj w nim lęków ani nie przyczyniaj się do ich powstawania.
opracował: zespół ds. promocji
Brzydkie słowa
Na przestrzeni pierwszych lat życia, mówienie brzydkich słów staje się czymś powszednim w rozwoju dziecka, bo ono traktuje to jak zabawę i wie, ze tym skupi na sobie uwagę. „Brzydkie słowa” jawią się maluchom jako coś atrakcyjnego i w pewnym sensie – trochę niezdrowego; wszak słów „zakazanych” używają niekiedy dorośli. Kiedy zaczynają zdawać sobie z tego sprawę i kontrolować emocje, wówczas wymawiają je przyciszonym głosem, żeby już po chwili zakrzyknąć: „Tak nie wolno mówić! Prawda mamusiu?”
Gdy słyszymy jak z ust dziecka padają brzydkie słowa, reagujemy w różny sposób – śmiejąc się, przesadnie je karcąc, strasząc: „Zakleję ci (zaszyję, umyję) buzię lub pomijając milczeniem. Możemy być pewni, że jeśli poświęcimy temu zagadnieniu zbyt wiele uwagi (i nieważne czy nasza reakcja będzie pozytywna czy negatywna), jedyne co osiągniemy, to utrwalimy tego typu słownictwo w języku dziecka. Zatem wystarczy spojrzeć na takie zachowanie jak na każde inne i poświęcić mu należytą uwagę, ale bez przesady i dramatyzowania.
Kilka cennych wskazówek:
– nauczmy nasze maluchy słownictwa właściwego na każdą okazję;
– pogłębiajmy zasób słownictwa, aby było bogate i zróżnicowane; pomoże im to swobodnie się
wysławiać i w ostatnim momencie zstępować „brzydkie słowo” innymi
– normy społeczne pomogą zrozumieć, jak duże znaczenie ma szacunek w każdym miejscu
i w każdym czasie;
– nie dopuśćmy do tego, aby wulgaryzmy weszły do codziennego języka na stałe; najpierw dziecko
używa ich dla uciechy, potem – aby zwrócić na siebie uwagę, wreszcie wypowiada je
z przyzwyczajenia.
– bądźmy szalenie ostrożni, aby nie wymknęło nam się „brzydkie słowo” w obecności dziecka;
dzieci w wieku 4- 6 lat naśladują słownictwo zasłyszane w domu, a niezwykle atrakcyjne wydają
im się wulgaryzmy. Jeżeli jednak nam się wymknie, wystarczy się uśmiechnąć, przeprosić
i powiedzieć: „To się więcej nie powtórzy”.
– jeśli dziecko wypowiada wulgaryzmy prowokując dorosłego, można mu dac do zrozumienia, że
nie mamy ochoty słuchać tego rodzaju słów a jeśli dziecko dalej chce się nimi posługiwać, to
nie przy nas. Można odwrócić swoją uwagę od dziecka, włączając telewizor, otwierając książkę,
wykonując telefon itp. czynności wskazujące na to, że nie jesteśmy zainteresowani słuchaniem
jego „brzydkich słów”.
opracował:
Zespół d/s promocji