UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to.

Zrozumiałem

ROZWÓJ MOWY DZIECKA

Mowa odgrywa bardzo ważną rolę w życiu każdego człowieka, jednak nie jest umiejętnością wrodzoną.

„Człowiek nabywa ją w ciągu swojego życia osobniczego w kontakcie z mówiącymi osobami”.

W aspekcie psychologicznym rozwój mowy odbywa się w dwóch płaszczyznach:

- ilościowym – to znaczy ilość używanych słów

- jakościowym – czyli rozwój gramatycznych form językowych.

Rozwój mowy przebiega najintensywniej w dzieciństwie. L. Kaczmarek dokonał podziału na etapy rozwoju mowy u dzieci, w następujący sposób:

Okres melodii (od 0 do 1 roku życia)

Dziecko przychodząc na świat od samego początku nawiązuje kontakt z otoczeniem. Krzyk, którym posługuje się początkowo dziecko dostarcza matce informacji o jego potrzebach (że jest głodne, że ma mokro, że go coś boli).

Okres melodii możemy podzielić na dwa ważne etapy, a mianowicie na: głużenie i gaworzenie.

  • Głużenie pojawia się około 2 – 3 miesiąca życia i jest to odruch bezwarunkowy, któremu towarzyszą nieskoordynowane ruchy kończyn
    i tułowia.
  • Około 4 – 5 miesiąca życia możemy zauważyć inny przejaw wokalizacji, a mianowicie gaworzenie. W przeciwieństwie do głużenia jest to odruch warunkowy (zamierzony), który można nazwać „zabawą dźwiękiem” (powtarzanie i naśladowanie dźwięków).

Około 7 – 8 m. ż. dziecko zaczyna reagować na mowę – odwraca głowę, patrzy uważniej na usta osoby mówiącej, podtrzymuje kontakt wzrokowy, gdy słyszy wypowiedzi opiekunów. Jednak nie reaguje ono na znaczenie wyrazu, ponieważ jeszcze go nie rozumie. Dla dziecka najważniejsza jest melodia
słowa / wypowiedzi.

Z końcem 1 r. ż. (roku życia) pojawiają się pierwsze słowa tj. np. “mama”, “tata”, “papa”, “dada”, “hau”, “miau”, “be”.

 

Okres wyrazu (od 1 do 2 roku życia)

W okresie wyrazu „dziecko używa już właściwie wszystkich samogłosek, prócz nosowych. Ze spółgłosek wymawia: p, b, m, t, d, n, t, ś, czasem ć”.

Czas pomiędzy pierwszym a drugim rokiem życia dziecka to czas, w którym „rozwój mowy dziecka postępuje w czterech kierunkach:

  • rozszerzania zakresu rozumianych słów i wypowiedzi,
  • wzbogacania używanego słownika,
  • doskonalenia wymowy”.

W okresie wyrazu zauważyć można między innymi: echolalie – czyli dziecko powtarza za opiekunem słowa, które mają prostą budowę. Jest to doskonały sposób, by uczyć się nowych wyrazów i gramatyki języka. Innym zjawiskiem są substytucje – czyli zamiana głosek np.: szalik to sialik lub lalka to jajka. Kolejnym zjawiskiem są elizje – czyli opuszczanie trudnych głosek np.: szalik to aik (nie zostały wypowiedziane głoski SZ oraz L).

Dziecko 2 – letnie powinno łączyć 2 wyrazy w jedno proste zdanie, np.: “Mama da” – Mama daj, “Hau pi” – Pies pije.

Okres zdania (od 2 do 3 roku życia)

Zdania tworzone przez dziecko bardzo często odbiegają od poprawności składniowej i fleksyjnej. Najczęściej są one twierdzące i składają się z dwóch wyrazów, np. “mama choć”, “daj pić”, “chcę am”, itp.

W tym okresie, jak pisze L. Kaczmarek „wyłaniają się poszczególne kategorie gramatyczne, gwałtownie wzbogaca się słownik, ustala się system fonetyczny, choć na razie pasywnie”.

Okres swoistej mowy dziecięcej (od 3 do 7 roku życia)

Dziecko wkraczając w okres swoistej mowy dziecięcej jest zdolne do konstruowania i wypowiadania swobodnych wypowiedzi. Poprzez te rozmowy malec utrwala sobie zasady gramatyczne. Wraz z coraz bardziej swobodną wypowiedzią rozwija się u dziecka zaciekawienie i świadomość językowa
a następnie świadomość metajęzykowa. W związku z rozwojem świadomości językowej dziecko zaczyna zadawać coraz więcej pytani (co jest właściwe dla tego wieku dziecka).

Swoista mowa dziecięca jak sama nazwa wskazuje charakteryzuje się popełnianymi przez dziecko licznymi swoistymi błędami, takimi jak:

  • metateza, tj. przestawianie głosek, a nawet całych sylab np.: dziecko mówi „kolomotywa” – zamiast „lokomotywa”
  • asymilacje – upodobnienia np.: dziecko mówi „bebek” – zamiast „chlebek”, „pam” – zamiast „pan”, „dobać” – zamiast „zobacz”
  • kontaminacja – czyli budowanie wyrazów na zasadzie łączenia (zlania) dwóch wyrazów w jeden np.: dziecko mówi „zatelefonić”, w którym to wyrazie daje się wyróżnić dwa wyrazy oznaczające: nazwę przedmiotu
    i nazwę czynności wykonywanej – telefon + dzwonić; „pomasłować” – smarować masłem itp.

Rozwój mowy dziecka – artykulacja

4 ROK ŻYCIA

Dziecko ma 3 lata 0 miesięcy – 3 lata 11 miesięcy

Dziecko powinno:

  • wymawiać głoski: [t], [d], [n], [l], [k], [g], [f], [w],
  • realizować głoski tzw. szeregu ciszącego – [ś], [ź], [ć], [dź],
  • próbować wymawiać głoski tzw. szeregu syczącego – [s], [z], [c], [dz];

Dziecko może:

  • substytuować (zamieniać) głoskę:

[l] na [j],

[s] na [ś],

[sz] na [ś] lub [s],

[r] na [j] lub [l],

  • mówić niektóre słowa “po swojemu”,
  • skracać wyrazy lub je “przekręcać” lub / i zniekształcać,
  • jąkać się rozwojowo – nie dłużej niż 4 tygodnie (gdy jąkanie przedłuża się należy poradzić się terapeuty jak postępować z dzieckiem);

5 ROK ŻYCIA.

Dziecko ma 4 lata 0 miesięcy – 4 lata 11 miesięcy

Dziecko powinno:

  • wymawiać wszystkie głoski, o których mowa powyżej,
  • realizować poprawnie głoski tzw. szeregu syczącego – [s], [z], [c], [dz],
  • próbować artykułować głoski tzw. szeregu szumiącego – [sz], [ż], [cz], [dż];

Dziecko może:

  • zamieniać głoski:

[sz], [ż], [cz], [dż] na [s], [z], [c], [dz],

[r] na [l];

 6 ROK ŻYCIA DZIECKA.

Dziecko ma 5 lat 0 miesięcy – 5 lat 11 miesięcy

Dziecko powinno:

  • wymawiać wszystkie głoski zgodne z normami wymienionymi w 4 i 5 r. ż.,
  • realizować głoski tzw. szeregu szumiącego – [sz], [ż], [cz], [dż],
  • w wieku około 6 lat artykułować poprawnie głoskę [r] – (choć
    w literaturze przedmiotu nie jest podawana jasna granica rozwoju tej głoski);

Dziecko może:

zamieniać głoskę [r] na [l] – na początku tego okresu.

BIBLIOGRAFIA:

  1. Demel G.: Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola. Warszawa 1994
  2. Jastrzębowska G.: Lingwistyczne, biomedyczne i psychologiczne ujęcie mowy (w:) Logopedia pytania i odpowiedzi. Podręcznik akademicki. Tom 1. (red) Gałkowski T., Jastrzębowskiej G., Opole 2003
  3. Kaczmarek L.: Nasze dziecko uczy się mowy. Lublin 1977
  4. Minczakiewicz E. M.: Mowa – rozwój, zaburzenia, terapia. Kraków 1996 za: Racławskim B. 1983
  5. Styczek I.: Logopedia. Warszawa 1981

DEKALOG POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM

Z AUTYSTYCZNYM SPEKTRUM ZABURZEŃ

I NIE TYLKO

dla rodziców i terapeutów

  1. Nawiążmy ze sobą dobry kontakt i współpracujmy ze sobą – ważny jest przepływ informacji pomiędzy terapeutami, nauczycielami, instytucjami (przedszkolem, szkołą i placówki rehabilitacji, lekarzami). Rodzic jest nośnikiem informacji, to on zna swoje dziecko najlepiej i to on miewa często wątpliwości. Nauczmy się rozmawiać ze sobą
    o problemach dziecka i rozwiązywać problemy wspólnie.
  2. Pozytywne wzmocnienia nie tylko dla dzieci. Chwalmy dzieci za nawet najmniejsze sukcesy – jest to ważne nie tylko dla dziecka ale i dla rodzica. Rodzice często narażeni są na ocenę i krytykę innych osób: w sklepie czy na ulicy – „JAKIE NIEGRZECZNE DZIECKO!”, „CO TO ZA RODZIC, KTÓRY NIE RADZI SOBIE Z HISTERIĄ KILKULATKA!”. Wspierajmy rodziców w walce z problemami dnia codziennego.
  3. Rodzicu daj sobie pomóc. Rodzic nie jest terapeutą! Zadaniem rodzica jest wspieranie działań terapeutycznych a nie ich organizowanie i wykonywanie.
  4. Uczmy dzieci samodzielności. Nie pomagajmy dzieciom we wszystkim mówiąc „bo ono tego nie zrobi, nie da sobie rady”. Nauczmy dzieci podstawowych umiejętności samoobsługowych zamiast, radzenia sobie w trudnych sytuacjach a dopiero potem zaczniemy myśleć o nauce czytania i pisania.
  5. Rozmawiajmy o Autyzmie. Rozmawiajmy z otaczającymi nas ludźmi o problemach dzieci i pomóżmy innym zrozumieć DLACZEGO TAK SIĘ ZACHOWUJĄ.
  6. Poukładajmy swoje życie. Dobrze zaplanowany dzień czy zajęcia pozwolą uniknąć wielu stresujących sytuacji. Jeśli przewidujemy jakąś zmianę przygotujmy dziecko na to, co ma się zmienić. Dziecko poinformowane o zmianie będzie spokojniejsze.
  7. Aktywność fizyczna – pozwala rozładować nagromadzone w dziecku emocje. Organizujmy pracę dziecka w taki sposób, aby wydłużać zdolność koncentracji uwagi na wykonywanym zadaniu a następnie umożliwić mu chwilę odpoczynku, odreagowania. Nie pozostawiajmy jednak zbyt długo dziecka samemu sobie – nigdy nie wiemy w jakim kierunku może pójść jego „swobodna zabawa”.
  8. Używajmy prostego, zrozumiałego komunikatu. Nadmiar słów powoduje chaos. Krótkie polecenia są bardziej czytelne i zrozumiałe. Dobierajmy materiał do pracy
    z dzieckiem w taki sposób, aby był dla niego jasny i zrozumiały, nie zawierał zbyt wiele „rozpraszaczy”.
  9. Nadmiar terapii i terapeutów nie wpływa pozytywnie na rozwój dziecka. Każdy terapeuta jest inny, ma swoje metody pracy i przekazywania wiedzy. Nie szukajmy złotego środka na wszystkie problemy, skupmy się na realnych potrzebach dziecka
    w danej chwili.
  10. Ograniczenie dostarczania bodźców wywołujących negatywne zachowanie. Jeśli wiemy, że dziecko jest nadwrażliwe na zapach, hałas czy jakikolwiek inny czynnik zewnętrzny, to ograniczamy występowanie tego bodźca tak, aby nie wywoływało to frustracji u dziecka. (Uczmy dzieci unikania czynników stresogennych – jest za głośno załóż słuchawki i posłuchaj muzyki, która cię uspokaja.)

Dysleksja rozwojowa

Są to specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym. Spowodowane są zaburzeniami niektórych funkcji poznawczych, motorycznych i ich integracji, uwarunkowanymi nieprawidłowym funkcjonowaniem układu nerwowego.

Terminologia

Najczęściej stosuje się termin "dysleksja rozwojowa" dla określenia syndromu specyficznych trudności w uczeniu się czytania i pisania.

- DYSLEKSJA - specyficzne trudności w czytaniu;

- DYSORTOGRAFIA - specyficzne trudności z opanowaniem poprawnej pisowni (w tym błędy ortograficzne);

- DYSGRAFIA - niski poziom graficzny pisma.

Czytaj więcej...

ZASADY KORZYSTANIA Z POMOCY PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNEJ

(Terapia logopedyczna)

Przedszkole Publiczne nr 32 Jaś i Małgosia we Włocławku organizuje i udziela dzieciom, ich rodzicom oraz nauczycielom pomocy psychologiczno-pedagogicznej na zasadach określonych w Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.

§ 1

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna polega w szczególności na:

1. Diagnozowaniu środowiska ucznia;

2. Rozpoznawaniu potencjalnych możliwości oraz indywidualnych potrzeb ucznia i umożliwianiu ich zaspokojenia;

3. Rozpoznawaniu przyczyn trudności w nauce i niepowodzeń szkolnych;

4. Wspieraniu ucznia z wybitnymi uzdolnieniami;

5. Organizowaniu różnych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej;

6. Podejmowaniu działań wychowawczych i profilaktycznych wynikających z programu wychowawczego szkoły i programu profilaktyki, o których mowa w odrębnych przepisach, oraz wspieraniu nauczycieli w tym zakresie;

Czytaj więcej...

PROCEDURA PRACY LOGOPEDY W PRZEDSZKOLU PUBLICZNYM NR 32 JAŚ I MAŁGOSIA

1. Przygotowanie list imiennych dzieci w celu uzyskania zgody rodziców na udział ich dziecka w przesiewowych i pogłębionych badaniach logopedycznych na dzień 1 września.

2. Rodzice wyrażają zgodę na przeprowadzenie przesiewowych badań logopedycznych ich dzieci na terenie placówki, składając podpis na właściwej liście na pierwszym zebraniu dla rodziców lub w innym dogodnym terminie, jak najszybciej jest to możliwe.

3. Przedstawienie się przez logopedę rodzicom oraz przedstawienie oferty pomocy logopedycznej. Omówienie zasad współpracy pomiędzy logopedą a rodzicami na pierwszym zebraniu dla rodziców.

4. Obserwacja i badania mowy dzieci w szkole we wrześniu.

5. Tworzenie listy nowych dzieci, które powinny znaleźć się pod opieką logopedy do końca września.

6. Badania kontrolne mowy dzieci objętych terapią logopedyczną w roku poprzednim.

7. Kwalifikacja do kontynuacji terapii logopedycznej we wrześniu.

8. Ustalenie pełnej listy dzieci na koniec września.

Czytaj więcej...